Thứ Ba, 2 tháng 12, 2014

Sáng tạo bắt đầu từ giáo dục

Các chủ đề sáng tạo đổi mới: link1, link2, link3, link4
VNMANO.com - Tư vấn Vực dậy doanh nghiệp khó khăn & Kết nối nhà đầu tư vốn.

Một báo cáo của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) công bố gần đây không thu hút sự chú ý của nhiều người có lẽ vì báo cáo này xếp hạng chỉ số năng suất sáng tạo (CPI) của 22 nền kinh tế châu Á mà trong đó Việt Nam xếp hạng 16, sau cả Lào.
Cho dù có tranh luận về tính khoa học hay chính xác của báo cáo, không ai có thể phủ nhận tầm quan trọng của tính sáng tạo trong phát triển kinh tế, nhất là khi tính toán chiến lược đường dài. Chính mức độ sáng tạo của từng cá nhân, tổ chức và nhất là cộng đồng doanh nghiệp sẽ quyết định mức độ tham gia của nền kinh tế vào các chuỗi sản xuất toàn cầu chứ chưa hẳn là chuyện làm con ốc, cái vít cho Samsung hay Intel. Cũng chính mức độ sáng tạo của nền kinh tế mới xác định được Việt Nam có ra khỏi bẫy thu nhập trung bình cho chính mình chứ không hẳn là chăm chăm đuổi kịp các nền kinh tế khác.

Rõ ràng trong một thời gian dài chúng ta cạnh tranh và hội nhập bằng lao động giá rẻ, cần cù, chịu khó nhưng để thoát khỏi định mệnh một nước chuyên gia công cho nước khác, bán sức lao động để tăng trưởng, cần nhiều hơn cơ bắp hay mức lương tối thiểu thấp. Cái chúng ta cần chính là năng lực sáng tạo ở nhiều cấp độ.
Làm nên sự sáng tạo thì rất đa dạng, ví dụ ngay cả báo cáo của ADB cũng phải dựa vào đến 44 tiêu chí để tính toán chỉ số sáng tạo của từng nước trong đó có cái rất cụ thể như số trường đại học lọt vào tốp 500 đại học hàng đầu thế giới, có cái gián tiếp như mật độ đường tráng nhựa, có cái khó đo lường như mức độ tham nhũng, tệ quan liêu hay sự dễ dàng tiếp cận vốn vay ngân hàng...
Tuy nhiên, thiết nghĩ cái làm nên nền tảng của sự sáng tạo chính là giáo dục và trong giáo dục, điều tạo nên sự khác biệt là một bệ phóng cho thế hệ trẻ dựa trên tự do học thuật, óc tư duy độc lập, tính tò mò đi kèm với khả năng phản biện và các công cụ mang tính phương pháp có giá trị bền vững.
Thử nhìn lại chiếc điện thoại di động cách đây năm bảy năm. Tưởng tượng trong lớp dạy thiết kế công nghiệp hay dạy làm phần mềm, sản xuất phần cứng có thầy giáo nào hình dung được chiếc điện thoại di động sẽ như ngày hôm nay - vậy tại sao họ vẫn dạy những thế hệ sau làm ra những sản phẩm thế hệ trước chưa sờ mó được, thậm chí chưa hình dung được?
Đó là bởi họ không dạy theo lối từ chương, bắt học thuộc lòng, bắt trích dẫn theo kiểu tầm chương trích cú. Họ chỉ dạy sao cho người học phát huy hết khả năng sáng tạo, thậm chí bác bỏ những gì thế hệ trước coi là hiển nhiên.
Chúng ta đang đứng trước một cơ hội rất lớn - đó là nỗ lực cải cách toàn diện nền giáo dục mà bắt đầu là biên soạn lại chương trình, sách giáo khoa. Thiết nghĩ trước cả việc biên soạn chương trình, sách giáo khoa, việc cải cách nền giáo dục phải xác định được những nguyên lý giáo dục đã trở thành phổ biến ở các nước khác: trao quyền tự do học thuật cho nhà trường, lớp học và người dạy, người học.
Giai đoạn đầu có thể sẽ có những xáo trộn khi chất lượng giáo dục sẽ không còn đồng đều như hiện nay. Nhưng dần dần các mô hình vượt trội sẽ nổi lên, cái tốt đẹp sẽ được nhân rộng ra và trình độ kể cả người dạy lẫn người học sẽ được nâng lên. Quan trọng nhất tính sáng tạo sẽ được khơi nguồn để có thể ra sự bừng tỉnh khắp xã hội.

_________________________________________________________
Các chủ đề sáng tạo đổi mới: link1, link2, link3, link4
Cách vực dậy doanh nghiệp khó khăn (link)